PodChats cho FutureCOO: Xây dựng nền tảng cho hoạt động hợp nhất dựa trên dữ liệu

Sự bùng nổ ngành du lịch tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương không còn là dự đoán mà đã trở thành thực tế rõ nét trong năm 2026. Mặc dù lượng hành khách trong tháng 1 có giảm nhẹ do Tết Nguyên đán dời sang tháng 2, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) vẫn ghi nhận mức tăng 5,2% công suất chỗ ngồi toàn cầu trong tháng 3, mở ra triển vọng tăng trưởng mạnh mẽ cho phần còn lại của năm.

Với dự báo số hành khách sẽ tăng gấp đôi vào năm 2043, các sân bay buộc phải hiện đại hóa để đáp ứng nhu cầu. Thách thức đặt ra là: làm sao để tăng gấp đôi công suất trong thời gian ngắn mà không ảnh hưởng đến trải nghiệm của khách hàng?

Theo Philippe Arsonneau, Phó Chủ tịch cấp cao Bộ phận Cơ sở hạ tầng của Schneider Electric, câu trả lời nằm ở việc thay đổi từ cách vận hành phản ứng và phân tán sang mô hình quản lý vận hành tích hợp, dựa trên dữ liệu chuyên sâu.

Ông Arsonneau chia sẻ: “Với sự tăng trưởng nhanh chóng về số lượng hành khách và cơ sở hạ tầng, các sân bay cần chuyển đổi từ hệ thống hoạt động độc lập sang một nền tảng kết nối tích hợp thông tin để xử lý độ phức tạp ngày càng cao.”

Sân bay hiện đại không chỉ là điểm trung chuyển mà còn là hệ sinh thái thông minh, vận hành mượt mà và thân thiện với môi trường, nơi các hoạt động được điều phối nhờ phần mềm và trí tuệ nhân tạo thay cho các quy trình thủ công truyền thống.

Từ phân tách chức năng đến tầm nhìn toàn cảnh thống nhất

Trong nhiều thập kỷ, hầu hết sân bay vận hành các khu vực như khu bay, nhà ga và bãi đậu như các phần riêng lẻ, mỗi nơi có hệ thống công nghệ và dữ liệu riêng biệt. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, cách làm rời rạc này không còn phù hợp.

Xu hướng hiện đại là hợp nhất các hoạt động dựa trên dữ liệu, tạo ra một trung tâm chỉ huy tập trung thay vì nhiều “phòng điều khiển” riêng biệt.

Arsonneau giải thích: “Schneider Electric hướng tới việc tích hợp các hệ thống vận hành khác nhau thành một nền tảng thống nhất, gọi là lớp dữ liệu hợp nhất hay trung tâm vận hành tích hợp, kết nối chặt chẽ công nghệ vận hành (OT) và công nghệ thông tin (IT).”

Nền tảng này tạo ra một “tấm kính duy nhất” giúp ban điều hành sân bay có cái nhìn toàn cảnh, giám sát theo thời gian thực mọi hoạt động từ điện năng, quản lý tòa nhà, lưu lượng hành khách đến sự hài lòng của khách. Ví dụ, một trục trặc về điện có thể ảnh hưởng đến hệ thống điều hòa không khí, từ đó gây khó chịu cho hành khách, và toàn bộ chuỗi tác động ấy đều được phát hiện sớm.

“Sự nhận thức tình huống theo thời gian thực sẽ giúp giải quyết vấn đề hiệu quả và chủ động hơn nhiều,” ông nhấn mạnh.

AI – chìa khóa dự đoán và giảm thiểu gián đoạn

AI không còn chỉ là công nghệ tương lai mà đã trở thành thiết yếu trong vận hành sân bay hiện đại. Ban quản lý sử dụng AI để dự đoán và xử lý trước những sự cố có thể xảy ra, bằng cách phân tích hàng triệu tín hiệu cùng lúc nhằm phát hiện bất thường trước khi chúng gây gián đoạn hoạt động.

“Chúng tôi chuyển từ phương pháp phản ứng sang điều phối dự đoán,” Arsonneau giải thích. Khi hệ thống xử lý hành lý gặp trục trặc, AI sẽ nhanh chóng xác định nguyên nhân gốc rễ — liên quan đến điện, cơ khí hay tự động hóa — rồi đề xuất hoặc thực thi các giải pháp, chờ người vận hành phê duyệt.

“AI sẽ phân tích dữ liệu từ hệ thống cảm biến hiện có và các cảm biến mới được triển khai, rồi thông báo cho người vận hành: ‘Đây là đề xuất và hành động tôi đã thực hiện, bạn đồng ý chứ?’” — Philippe Arsonneau

Kết quả là các quyết định nhanh chóng hơn, giảm thiểu chậm trễ và đảm bảo hành khách di chuyển liên tục, ngay cả trong mùa cao điểm.

Giảm chi phí vận hành và carbon nhờ quản lý năng lượng AI

Năng lượng chiếm từ 5 đến 10% tổng chi phí vận hành sân bay, nhưng phần lớn lãng phí thường do thiết bị hư hỏng hoặc hoạt động không hiệu quả như van kẹt, đèn không tắt đúng lúc hay bộ điều khiển chạy quá công suất.

Arsonneau chỉ ra sân bay tại Mỹ tiêu thụ năng lượng trên mỗi diện tích gần gấp đôi các tòa nhà thương mại, do đó việc tối ưu năng lượng không chỉ giúp giảm chi phí vận hành (OPEX) tới 15% mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

Quản lý năng lượng thông minh dựa trên AI liên tục giám sát hệ thống tòa nhà, phát hiện ngay những điểm kém hiệu quả để điều chỉnh kịp thời.

Ông nhấn mạnh: “AI giúp phát hiện vấn đề ngay từ sớm thông qua các cảm biến để tránh lãng phí năng lượng.”

Đáng chú ý, việc giảm chi phí này không hy sinh sự thoải mái của hành khách. Thay vì tắt điều hòa làm giảm tiện nghi, AI tập trung sửa chữa những lỗi kỹ thuật để duy trì sự hài lòng và đồng thời giảm khí thải carbon, giúp sân bay không chỉ xanh hơn mà còn kinh tế hơn.

Khai thác doanh thu bán lẻ thông qua dữ liệu di chuyển hành khách

Phần lớn doanh thu sân bay đến từ các khu vực bán lẻ, và lượng khách tăng vọt tạo ra tiềm năng mới đáng kể. AI cùng hệ thống phân tích dữ liệu hành trình hành khách — yếu tố như mô hình di chuyển, thời gian dừng chân, mật độ xếp hàng — giúp tối ưu hóa hoạt động bán lẻ.

Arsonneau giải thích: “Nhà bán lẻ có thể lựa chọn vị trí mặt bằng, cơ cấu cửa hàng, chương trình khuyến mãi dựa trên hành vi cụ thể của khách, như khoảng cách đến cửa lên máy bay hay thời gian dừng tại khu vực đó.”

Ông lấy ví dụ, điều kiện môi trường ảnh hưởng đến chi tiêu: “Nếu nhiệt độ quá cao, hành khách sẽ ít lưu lại và di chuyển sang nơi khác. Giảm nhiệt độ một cách hợp lý có thể giữ chân khách ở lại lâu hơn để mua sắm.”

Bằng cách cung cấp dữ liệu ẩn danh được xử lý qua AI, các nhà điều hành giúp các cửa hàng đưa ra ưu đãi đúng nơi, đúng thời điểm, từ đó thúc đẩy doanh thu ngoài vé máy bay.

Mở rộng cơ sở hạ tầng với tốc độ gấp đôi

Dự báo của IATA cho thấy số lượng hành khách châu Á-Thái Bình Dương sẽ tăng gấp đôi vào năm 2043, nghĩa là khu vực sẽ phải xây dựng công suất sân bay trong vòng 17 năm tới bằng với công suất đã phát triển trong 50 năm qua. Cách làm truyền thống chỉ thêm bê tông và thép rõ ràng không hiệu quả.

Arsonneau cảnh báo: “Không thể tiếp tục sử dụng mô hình cũ, bởi sự phức tạp ở sân bay sẽ ngày càng tăng.” Ông nhấn mạnh: “Chúng ta cần dựa vào phần mềm thay vì chỉ xây dựng phần cứng, giúp mở rộng nhanh chóng và tối ưu hóa hạ tầng hiện có.”

Nếu không có nền tảng vận hành tích hợp, việc tăng gấp đôi quy mô sẽ dẫn đến tăng đáng kể về độ phức tạp trong quản lý. Giải pháp chính là sự kết hợp đồng bộ giữa IT và OT, không phải là lựa chọn xa xỉ mà là điều bắt buộc để duy trì trải nghiệm hành khách.

“Tăng gấp đôi công suất trong chừng nửa thời gian là mục tiêu. Để làm được điều này chỉ có thể dựa trên nền tảng vận hành tích hợp và phần mềm phù hợp,” Arsonneau kết luận.

Mô hình phụ thuộc lẫn nhau – chìa khóa cho hệ sinh thái sân bay đồng bộ

Hiệu quả vận hành sân bay hiện đại phụ thuộc vào sự phối hợp chặt chẽ giữa hãng hàng không, đơn vị xử lý mặt đất, nhà bán lẻ và nhóm quản lý cơ sở hạ tầng.

Một sự cố ở khu vực này có thể lan rộng sang các khu vực khác. Mô hình phụ thuộc này cần cho phép chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực về luồng hành khách, hành lý, phân bổ cổng bay và trạng thái chuyển đổi máy bay.

“Nếu quy trình xử lý hành lý gặp trục trặc, hãng bay cần biết ngay. Đương nhiên, nhóm hạ tầng cũng phải biết để có biện pháp xử lý nhanh chóng,” Arsonneau chia sẻ.

Ông tưởng tượng kịch bản nhóm hạ tầng báo sớm cho hãng bay biết cổng 10 không khả dụng, cho phép chuyển sang cổng 9 trước khi xuất hiện sự phiền toái cho hành khách.

“Cần phải chuyển từ cách vận hành phản ứng sang phối hợp chủ động để đảm bảo hành khách cảm thấy hài lòng khi bước vào sân bay.” Nền tảng tích hợp chính là cốt lõi để làm được điều này, giúp hành trình của hành khách trở nên mượt mà – đây chính là KPI cuối cùng.

Cân bằng trải nghiệm liền mạch với an ninh mạng và quyền riêng tư

Khi sân bay sử dụng nhiều phần mềm và hệ thống tích hợp hơn, an ninh mạng trở thành ưu tiên hàng đầu. Trải nghiệm kỹ thuật số liền mạch như kiểm tra sinh trắc học, chỉ đường thời gian thực cần được đảm bảo đồng thời với các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân của hành khách.

Arsonneau khẳng định Schneider Electric tuân thủ đầy đủ tiêu chuẩn an ninh mạng OT IEC 62443 mới nhất. “An ninh mạng không bao giờ là điều hiển nhiên vì các mối đe dọa luôn thay đổi,” ông nói.

Cập nhật phần mềm thường xuyên qua mô hình dịch vụ giúp duy trì khả năng bảo vệ tốt nhất. Về quyền riêng tư, ông nhấn mạnh dữ liệu hành khách luôn được ẩn danh, không kèm theo thông tin cá nhân, bảo đảm nguyên tắc “quyền riêng tư theo thiết kế” được nhúng sẵn trong hệ thống nhận diện kỹ thuật số.

Sự kết hợp giữa bảo mật và quyền riêng tư này là nền tảng để xây dựng niềm tin song hành cùng quá trình hiện đại hóa.

Bộ KPI mới cho COO: Theo dõi hiệu quả vận hành thống nhất

Dựa trên dữ liệu tháng 1 năm 2026 của IATA với hệ số tải đạt 83,9% ở châu Á-Thái Bình Dương, các COO cần một bộ chỉ số đa chiều để cùng lúc đo lường hiệu quả vận hành, trải nghiệm hành khách và năng lượng bền vững.

Arsonneau đề xuất ba nhóm KPI chính:

1. Hiệu quả vận hành: bao gồm tỷ lệ đúng giờ, thời gian quay vòng máy bay, thời gian giao hành lý, sử dụng cổng bay, an ninh và kiểm soát nhập cảnh.
2. Năng lượng và bền vững: theo dõi mức tiêu thụ năng lượng, lượng khí thải CO2 và hiệu quả quản lý tải trong giờ cao điểm.
3. Trải nghiệm của hành khách: biến động thời gian chờ đợi, phân phối thời gian dừng chân, ưu đãi bán lẻ cá nhân hóa.

KPI này khi được tích hợp vào nền tảng vận hành thống nhất sẽ cung cấp cái nhìn chính xác và cập nhật về tình trạng sân bay mọi lúc.

Lời khuyên cho năm 2026: Bắt đầu từ dữ liệu và nền tảng vận hành tích hợp

Với các nhà quản lý sân bay đang nỗ lực hiện đại hóa năm 2026, Arsonneau đưa ra lời khuyên sắc bén: ưu tiên sự hội tụ giữa công nghệ thông tin (IT) và công nghệ vận hành (OT).

“Lộ trình trên nền tảng vận hành tích hợp sẽ giúp cuộc sống đơn giản hơn và hỗ trợ sân bay tăng công suất tiếp theo. AI sẽ dần trở thành chuẩn mực để tối ưu hóa hiệu quả vận hành.” — Philippe Arsonneau

Ông kết luận: “Mọi thứ bắt đầu từ cấu trúc dữ liệu mạnh mẽ và nền tảng vận hành tích hợp, kết hợp chặt chẽ IT và OT để đáp ứng thách thức hiện đại hóa.”

Năm 2026, những sân bay phát triển mạnh sẽ là nơi vận hành được thống nhất, dự đoán trước và tối ưu liên tục — không chỉ là những cơ sở vật chất riêng lẻ mà như một sinh thể thông minh và đồng bộ.