Việt Nam xem xét thành lập sàn giao dịch thép trong kế hoạch cải tổ ngành công nghiệp

Việt Nam vừa thông qua một chiến lược dài hạn nhằm tái cấu trúc ngành thép, chuyển hướng từ mô hình tăng trưởng dựa trên sản lượng sang ưu tiên các sản phẩm thép giá trị cao, thân thiện với môi trường. Đồng thời, chiến lược này tạo nền móng cho việc phát triển các sàn giao dịch thép trong nước lẫn quốc tế, góp phần nâng cao tính minh bạch và hội nhập thị trường sâu rộng hơn.

Vào thứ Hai vừa rồi, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đã ký Quyết định 261/QĐ-TTg, chính thức phê duyệt Chiến lược phát triển ngành thép tới năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo định hướng mới, ngành thép Việt Nam sẽ từng bước chuyển đổi từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang tập trung sản xuất các dòng sản phẩm thép giá trị gia tăng cao hơn, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế cũng như môi trường. Bên cạnh đó là nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, thúc đẩy xuất khẩu và tăng sức cạnh tranh trên thị trường thế giới.

Đến năm 2030, kỳ vọng ngành thép nội địa sẽ đáp ứng từ 80-85% nhu cầu trong nước, với sản lượng thép thô dự kiến đạt 25-26 triệu tấn/năm (tăng trưởng 7-8%/năm), trong khi thép thành phẩm sẽ cán mốc 32-33 triệu tấn (tăng trưởng 5,5-6,5%/năm). Mức tiêu thụ bình quân đầu người cũng được dự báo đạt 270-280 kg/năm.

Giai đoạn 2030-2035, tỷ lệ cung ứng nội địa tiếp tục nâng lên 85-90%, tập trung thúc đẩy mạnh hơn các sản phẩm thép công nghệ cao phục vụ các ngành công nghiệp hỗ trợ như sản xuất ô tô, đóng tàu, cơ khí và năng lượng.

Trong thời kỳ này, sản lượng thép thô dự kiến đạt 33-36 triệu tấn (tăng trưởng 6-7%/năm). Lượng thép thành phẩm sẽ tăng lên 40-43 triệu tấn (tăng trưởng 4,5-5,5%/năm). Mức tiêu thụ thép bình quân đầu người cũng nhảy vọt lên khoảng 340-360 kg/năm.

Xa hơn nữa, đến năm 2050, Việt Nam kỳ vọng đạt công suất thép thô từ 65-70 triệu tấn/năm, thép thành phẩm đạt 75-80 triệu tấn/năm, và mức tiêu thụ bình quân đầu người tiệm cận các nền kinh tế phát triển: 570-650 kg/năm.

Một trong những trụ cột then chốt là đẩy mạnh sản xuất các sản phẩm thép mà Việt Nam hiện vẫn chưa tự chủ nhưng nhu cầu lại rất lớn, đi cùng đầu tư vào công nghệ sản xuất tiên tiến, thép xanh, thép hợp kim và thép chuyên dụng phục vụ các ngành công nghiệp trọng điểm. Chiến lược cũng đặt trọng tâm lớn vào việc ứng dụng khoa học & công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng cũng như đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn quốc tế.

Đặc biệt, chiến lược nhấn mạnh làm chủ công nghệ sản xuất các dòng thép chiến lược cho hạ tầng quốc gia, nổi bật là thép chuyên dùng cho các tuyến đường sắt cao tốc.

Ngoài ra, Chính phủ còn hướng tới việc xây dựng hệ thống phân phối, kinh doanh thép đồng bộ trên phạm vi cả nước, bao gồm các sàn giao dịch thép nội địa và quốc tế ứng dụng nền tảng số và mô hình quản trị thông minh, nhằm tạo nên một thị trường cạnh tranh minh bạch, bền vững.

Về mặt chính sách, chiến lược khuyến khích khai thác và thăm dò tài nguyên quặng sắt trong nước, rút ngắn thủ tục cấp phép, tăng hỗ trợ cho giải phóng mặt bằng, tái định cư, tạo việc làm tại các khu mỏ. Đồng thời, Chính phủ cũng đề xuất các biện pháp phòng vệ thương mại để bảo vệ thị trường trước thép nhập khẩu, cũng như xây dựng hệ thống cảnh báo sớm giúp doanh nghiệp xuất khẩu chủ động phòng tránh rủi ro từ xu hướng gia tăng bảo hộ toàn cầu.

Theo báo cáo từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), năm 2025, sản lượng thép thô của Việt Nam đã đạt mốc kỷ lục trong 5 năm qua – 24,7 triệu tấn, vượt mức đỉnh năm 2020 và tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Tổng lượng thép tiêu thụ năm 2025 vào khoảng 24,1 triệu tấn, tăng 12,9% so với năm ngoái; xuất khẩu đạt 3,15 triệu tấn, tăng 12,8% so với năm 2024.